TỪ PÁC BÓ MÙA XUÂN 1941 – KHOẢNH KHẮC LỊCH SỬ MỞ LỐI CHO VẬN MỆNH DÂN TỘC

Một quyết định mang dấu ấn lịch sử

Những năm đầu thập niên 1940, thế giới rung chuyển bởi Chiến tranh thế giới thứ hai. Trật tự quốc tế biến động sâu sắc, chủ nghĩa phát xít từng bước suy yếu, tạo ra những chuyển dịch lớn trong cục diện toàn cầu. Trong dòng xoáy ấy, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa đứng trước cả thời cơ lẫn thách thức chưa từng có.

Ở trong nước, nhân dân Việt Nam chìm trong ách thống trị tàn bạo của thực dân và phát xít. Phong trào cách mạng vẫn bền bỉ, kiên cường nhưng còn phân tán, thiếu sự chỉ đạo trực tiếp và thống nhất. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết: cách mạng Việt Nam cần một đường lối rõ ràng, một trung tâm lãnh đạo trực tiếp gắn chặt với đời sống dân tộc.

Trong bối cảnh ấy, quyết định trở về nước của Nguyễn Ái Quốc là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, lâu dài và toàn diện. Sau ba mươi năm hoạt động cách mạng ở nhiều châu lục, Người đã tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, xác lập con đường cứu nước đúng đắn cho Việt Nam: giải phóng dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Đó không phải là sự trở về của riêng một con người, mà là sự trở về của một đường lối đã được kiểm nghiệm bằng lý luận và thực tiễn, bằng niềm tin sắt son vào sức mạnh của nhân dân.

Pác Bó - điểm xuất phát của bước ngoặt cách mạng

Ngày Nguyễn Ái Quốc đặt chân về Pác Bó (Cao Bằng), mảnh đất địa đầu Tổ quốc, cách mạng Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới. Từ nơi núi rừng heo hút nhưng giàu truyền thống yêu nước ấy, Người trực tiếp lãnh đạo, tổ chức và dẫn dắt phong trào cách mạng trong nước.

Dấu mốc có ý nghĩa quyết định là Hội nghị Trung ương VIII của Đảng (tháng 5/1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì. Hội nghị đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, cấp bách và sống còn.

Nghị quyết Hội nghị khẳng định rõ: quyền lợi của mọi giai cấp, mọi bộ phận đều phải đặt dưới sự tồn vong của dân tộc. Nếu không giành được độc lập, tự do, thì mọi quyền lợi khác đều không thể thực hiện. Đây là sự lựa chọn chiến lược thể hiện tầm nhìn xa, sự nhạy bén và bản lĩnh chính trị kiệt xuất của người lãnh tụ.

Cũng từ Pác Bó, Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) ra đời - một sáng tạo lớn trong tư duy tổ chức cách mạng. Việt Minh đã quy tụ, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân yêu nước, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, xu hướng chính trị, cùng hướng tới mục tiêu chung: đánh đuổi ngoại xâm, giành độc lập cho Tổ quốc.

Từ gian khổ mở ra niềm tin tất thắng

Từ căn cứ Pác Bó, phong trào cách mạng từng bước chuyển mình mạnh mẽ: từ phân tán sang tập trung, từ tự phát sang tự giác, từ đấu tranh riêng lẻ sang đấu tranh có tổ chức, có sự lãnh đạo thống nhất. Các căn cứ địa được xây dựng, lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang dần hình thành, tạo nền tảng vững chắc cho cao trào cách mạng sau này.

Giữa điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn nơi núi rừng, tinh thần cách mạng và phong thái ung dung của Nguyễn Ái Quốc vẫn tỏa sáng. Chính tại đây, Người đã viết bài thơ “Tức cảnh Pác Bó”, những vần thơ mộc mạc mà hàm chứa khí phách lớn lao:

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời cách mạng thật là sang”.

Bài thơ không chỉ phản ánh hiện thực gian khổ, mà còn là biểu tượng sinh động của tinh thần lạc quan, niềm tin son sắt vào con đường cách mạng mà Người đã lựa chọn và trực tiếp dẫn dắt.

Giá trị lịch sử và ý nghĩa trường tồn

Nhân kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước (28/1/1941 – 28/1/2026), Hội thảo khoa học do tỉnh Cao Bằng phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức đã tiếp tục khẳng định: quyết định trở về Tổ quốc và lựa chọn Cao Bằng làm căn cứ địa cách mạng đầu tiên là sự chuẩn bị trực tiếp, toàn diện cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Pác Bó – Cao Bằng không chỉ là điểm khởi đầu về mặt địa lý, mà còn là điểm xuất phát chiến lược của một thời đại cách mạng mới trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Giá trị trường tồn của sự kiện ngày 28 tháng 1 năm 1941 nằm ở sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; ở nghệ thuật kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn, giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, giữa mục tiêu lâu dài và nhiệm vụ trước mắt.

Tám mươi lăm năm đã trôi qua, nhưng ý nghĩa lịch sử và tầm vóc thời đại của ngày Bác Hồ trở về Tổ quốc vẫn vẹn nguyên giá trị. Đó là mốc son mở lối cho hành trình đi tới độc lập, tự do; là điểm khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX.

Nhớ về ngày Tổ quốc đón Người trở lại, để mỗi chúng ta hôm nay thêm vững tin vào con đường đã chọn, thêm trách nhiệm với dân tộc, và thêm quyết tâm tiếp bước con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mở ra – con đường vì độc lập của Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân và phồn vinh của đất nước.