“LƯƠNG Y NHƯ TỪ MẪU” - GIÁ TRỊ BỀN VỮNG TỪ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đoàn kết - sức mạnh của ngành y tế 

Xuất phát từ quan điểm nhất quán coi nhân dân là “gốc cách mệnh”, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt nhiệm vụ chăm lo đời sống nhân dân, trong đó có sức khỏe, ở vị trí đặc biệt quan trọng. Người nhiều lần khẳng định rằng một chế độ xã hội tiến bộ trước hết phải bảo đảm cho nhân dân được sống khỏe mạnh, an toàn và hạnh phúc.

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc bước vào thời kỳ khôi phục và cải tạo kinh tế trong điều kiện vô cùng khó khăn. Hệ thống y tế bị tàn phá nặng nề, cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ cán bộ còn mỏng và chưa đồng đều về trình độ. Trước yêu cầu vừa chữa bệnh cho nhân dân, vừa xây dựng một nền y tế mới của chế độ xã hội chủ nghĩa, việc định hướng tư tưởng và tổ chức cho ngành y tế trở nên hết sức cấp thiết.

Trong bức thư gửi Hội nghị cán bộ y tế ngày 27/2/1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt vấn đề đầu tiên là sự đoàn kết. Người nhấn mạnh: “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta”. Đoàn kết không chỉ giữa cán bộ cũ và cán bộ mới mà còn giữa tất cả các lực lượng trong ngành - từ lãnh đạo, bác sĩ, dược sĩ đến hộ lý, nhân viên phục vụ. Mỗi người, dù ở vị trí nào, đều là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Tư tưởng này mang ý nghĩa sâu sắc trong việc xây dựng một ngành y tế thống nhất, phối hợp chặt chẽ, tránh cục bộ, chia rẽ hoặc tư tưởng coi nhẹ vai trò của những khâu công việc “thầm lặng”. Thực tiễn cho thấy, chất lượng chăm sóc sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào trình độ chuyên môn của bác sĩ mà còn vào sự vận hành đồng bộ của cả hệ thống.

Ngày nay, trong bối cảnh ngành y tế phải đối mặt với nhiều thách thức mới như dịch bệnh toàn cầu, già hóa dân số, áp lực quá tải bệnh viện hay yêu cầu chuyển đổi số, tinh thần đoàn kết càng trở nên quan trọng. Đây chính là nền tảng để ngành y tế nâng cao năng lực quản lý, chất lượng dịch vụ và khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng.

Lòng nhân ái - cốt lõi của đạo đức nghề y

Nếu đoàn kết là sức mạnh tổ chức thì lòng nhân ái chính là linh hồn của nghề y. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của người thầy thuốc đối với người bệnh — những người “phó thác tính mệnh” cho mình. Người yêu cầu cán bộ y tế phải hết lòng thương yêu, chăm sóc bệnh nhân như người thân ruột thịt, “coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn”.

Từ tư tưởng đó, Người khái quát thành chuẩn mực đạo đức nổi tiếng: “Lương y phải như từ mẫu”. Đây không chỉ là lời khuyên về thái độ nghề nghiệp mà còn là triết lý nhân văn sâu sắc, khẳng định bản chất của y học là cứu người, vì con người. Người thầy thuốc không chỉ chữa bệnh bằng chuyên môn mà còn bằng sự tận tâm, sẻ chia và trách nhiệm.

Trong thực tiễn, chuẩn mực này đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ cán bộ y tế Việt Nam. Hình ảnh những y bác sĩ không quản ngày đêm, gian khổ, thậm chí hy sinh tính mạng trong các cuộc chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh đã trở thành biểu tượng cao đẹp của tinh thần “thầy thuốc như mẹ hiền”.

Đặc biệt, trong những năm gần đây, khi ngành y tế đứng trước áp lực lớn từ nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng và sự thay đổi của môi trường xã hội, việc giữ gìn y đức càng trở nên cấp thiết. Lòng nhân ái, thái độ tận tụy và tinh thần phục vụ người bệnh không chỉ là chuẩn mực nghề nghiệp mà còn là yếu tố quyết định niềm tin của nhân dân đối với hệ thống y tế.

Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vì thế vẫn mang tính thời sự sâu sắc, nhắc nhở rằng phát triển y học hiện đại không thể tách rời việc bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người thầy thuốc.

Kết hợp Đông - Tây y, hướng tới nền y học hiện đại, tự chủ

Bên cạnh yêu cầu về đạo đức và tổ chức, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đưa ra định hướng chiến lược về chuyên môn: xây dựng nền y tế phù hợp với điều kiện đất nước, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại.

Trong bối cảnh Việt Nam lúc bấy giờ còn nghèo nàn về cơ sở vật chất và trang thiết bị, việc tận dụng nguồn lực sẵn có, đặc biệt là kho tàng y học dân tộc, là lựa chọn vừa khoa học vừa thực tiễn. Đồng thời, Người cũng nhấn mạnh việc học tập thành tựu của y học thế giới nhằm nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh.

Tư duy kết hợp Đông - Tây y thể hiện tầm nhìn xa và khả năng vận dụng sáng tạo truyền thống dân tộc vào tiến trình hiện đại hóa. Đây không phải là sự thỏa hiệp giữa cũ và mới, mà là sự bổ sung, phát huy ưu điểm của cả hai nền y học để phục vụ tốt nhất cho người bệnh.

Ngày nay, chủ trương này đã trở thành một trong những đặc trưng của y tế Việt Nam. Nhiều phương pháp điều trị kết hợp đã chứng minh hiệu quả cao, đồng thời góp phần bảo tồn và phát triển giá trị của y học cổ truyền dân tộc. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc phát triển nền y học hiện đại gắn với bản sắc dân tộc còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Hơn nữa, hướng đi này còn có ý nghĩa chiến lược trong việc xây dựng nền y tế độc lập, tự chủ, giảm phụ thuộc vào nguồn lực bên ngoài, bảo đảm an ninh y tế quốc gia trong những tình huống khẩn cấp.

***

Hơn bảy thập niên đã trôi qua kể từ bức thư lịch sử năm 1955, nhưng những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với ngành y tế vẫn vẹn nguyên giá trị. Ba nội dung cốt lõi - đoàn kết, nhân ái và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn - chính là nền tảng để xây dựng một nền y tế nhân văn, hiện đại và vì nhân dân phục vụ.

Trong bối cảnh đất nước tiếp tục đổi mới và hội nhập, ngành y tế đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức mới. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong lĩnh vực y tế không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là yêu cầu nội tại của quá trình phát triển bền vững.

Giữ vững tinh thần “Lương y như từ mẫu” chính là cách thiết thực nhất để mỗi cán bộ, nhân viên ngành y hôm nay tiếp nối truyền thống cao đẹp, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và sự kỳ vọng của nhân dân, góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh, nhân văn và phát triển.